De Vagina is de baas op internet

Nieuwe media kunst geïnspireerd door seksediscriminatie

archief artikel uit 2006 voor Raffia

Cyberkunstenaressen, zoals VNS Matrix zien het internet als een mogelijkheid een rollenspel te spelen, waarbij de geslachten verwisselbaar zijn. Ze willen via internet terrein kunnen winnen of gezag krijgen ten opzichte van mannen. Voor hen is het spel van de seksualiteit een vorm van macht in plaats van romantiek. Zij willen hun vagina inzetten om te zegevieren over de mannen. Vrouwelijke kenmerken moeten juist versterkt worden vinden zij. De vraag is of dat nog relevant is in het tijdperk van androgynie en transseksualiteit.

Toen ik in 1996 over het internet surfde kwam ik het ‘Virtuele Themapark’ van de meest toonaangevende cyberfeministische kunstenaarsgroep VNS-Matrix uit Australië tegen. (Deze website is helaas niet meer op het internet te bezichtigen.) Het klonk allemaal veelbelovend. Als heterofiele vrouw bekeek ik geinteresseerd de site van de Mannelijke Lustwereld. Tot mijn grote teleurstelling geen mooie blote mannen op het scherm maar een universum met paarse planeten en de tekst ‘Viral Pleasure World’. Uiteindelijk arriveerde ik op de pagina van de Vieze Geslachtswereld, waar pietepeuterige mensjes elkaar groepsgewijs aflikten. De pagina van Gashgirl, die daaraan gelinkt was, gaf wat uitleg over de bedoeling van dit virtueel kunstwerk. Het is een woordenmelange van tekstfragmenten uit SM-verhalen, filmtitels en computertermen die met elkaar verbonden zijn. De titel boven deze pagina zei al genoeg: ‘Genderfuckmebaby’s Palace of Unparalelled Cynicism’, ouderwetse artistieke geheimzinnigheid waar je urenlang je hoofd over kon breken als buitenstaander.

Cyberslut

VNS Matrix bestaat uit Josephine Starrs, Francesca da Rimini, Julianne Pierce en Virginia Baratt. In 1991 startten zij als groep hun missie ‘om het speelgoed van de technocowboys te kapen en de cybercultuur opnieuw in kaart te brengen met een feministisch tintje.’ Aldus VNS Matrix. De vier Australische vrouwen zijn het niet eens met de normen en waarden en de rol van de vrouw in de huidige maatschappij. Ze maken electronisch kunst die de computermassacultuur en haar producten speels maar heftig aan de kaak stelt. Ze schuwen geen middel om hun doel te bereiken, maar ze zijn niet anti-seks, anti-porno of zelfs anti-man. Net als de feministen uit de jaren zeventig vinden zij dat het tijd wordt dat de vrouw het roer overneemt, want de mannen gedragen zich niet goed.

Het internetspelletje ‘Corpus FantasticaMoo’ illustreerde hoe obscene kerels terug gepakt werden. VNS Matrx ging hier virtueel gepierced, gemaskerd, geharnast en gewapend met enge marteltuigen, onder pseudonymen als Psibapussy en Cyberslut een donkere internetomgeving binnen. Daar terroriseerden ze alles wat mannelijk was, zodra het inlogde op dit Tartaros-achtige domein. Zo beroofde Psibapussy een ‘Quentin Tarrantino’ bijna van het leven met een C46-laserpistool.

In hun ‘Bitch Moo Manifesto’ geeft VNS Matrix hoog op ‘kunst met hun kut’ te maken. De dames zijn de baas en hun vrouwelijkheid is heilig: zo is het diepst van hun rijk, de Matrix, alleen te bereiken via de virtuele clitoris. De vagina is het symbool van de vrouwelijke macht, die ten strijde gaat tegen het ‘Big Daddy Mainframe’. Big Daddy mainframe staat symbool voor de mannenmaatschappij, die nog steeds de boventoon voert in zowel de echte wereld als in de virtuele wereld. Het is tevens een verwijzing naar het computeronderdeel ‘Mainframe’ van de computergigant IBM, dat dominant aanwezig is in de door mannen gedomineerde computerbusiness.

Het spel van de communicatie

In tegenstelling tot VNS Matrix die de nieuwe wereld graag zien alsof ze door vrouwen wordt gedomineerd, denkt Agnes Hegedüs, een gematigder cyberkunstenares daar anders over. De Hongaarse Hegedüs ziet de nieuwe media als een interessant onderzoeksterrein op het gebied van sociale interactie. Met de komst van de nieuwe media is een nieuwe spelletjescultuur ontstaan, waarin mensen een andere identiteit aan kunnen nemen, dus ook van het andere geslacht. Het communiceren via internet wordt hierdoor speelser dan in het echte leven. De Televirtuele fruitmachine uit 1991 is gebaseerd op speelse communicatie. De installatie bestaat uit een groot scherm waarop drie puzzelstukken van een fruitmachine geprojecteerd zijn. Voor het scherm staan drie standaarden met ene joystick. Er kunnen drie verschillende mensen 6egelijk spelen. De stukken fruit verwijzen naar de verboden vruchten uit het paradijs. Voor Hegedüs is de geslachtsidentiteit minder belangrijk, dus het domineren van het een geslacht op het andere is ook minder relevant.

Vagina Dentata

Het lichaam is kunstmatig manipuleerbaar en daarmee ook onze identiteit. De kunstenaressen Sonya Rapoport en Marie-José Sat ageren tegen ingrijpende lichaamsveranderingen van gezonde mensen en met name vrouwen. “De cosmetische industrie is een vorm van het onderdrukken van vrouwen.” vinden deze

Amerikaanse vrouwen. “Mannen willen vrouwen onderdrukken, omdat ze bang van hen zijn. Daarom werden vrouwen vroeger vaak als heks bestempeld. Eva was de eerste en tevens slechtste vrouw. De heks werd beschouwd als de slechtste dochter van Eva. Dit idee was gangbaar in de Middeleeuwen en is nog steeds onbewust aanwezig in deze tijd. Want waarom krijgen vrouwen in Islamitische landen minder kansen, worden vrouwen in Afrika besneden en krijgen westerse vrouwen diëten en cosmetische chirurgie opgedrongen?” zeggen Sat en Rapoport. “Het Bitter Herb Menu, dat onderdeel is van de website Brutal Myths uit 1996, is een metafoor voor de vermeende slechtheid van vrouwen. Sat en Rapoport willen hiermee een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het web als artistiek technologische medium, dat vrij is van seksuele vooroordelen en verschillen, zodat de reputatie van vrouwen gezuiverd kan worden.

“In Genesis heeft God de mens veroordeeld tot het bewerken van het veld en het eten van de oogst. Vrouwen werden gezien als bezwerende genezeressen in antieke kruidendokterspraktijken.” aldus Sat en Rapoport. Het eerste gedeelte van de website Brutal Myths, beschijft welk kruid de geest van de man besmet, zodat hij gelooft in de slechtheid van de vrouw. Het tweede gedeelte van de site stelt een weldadige kruidentuin voor met genezende kruiden. Zo kun je hier bijvoorbeeld het kruid Cleavers (Kleefkruid) vinden, wat de vagina ertoe zou bewegen de penis op te eten. Het principe van de Vagina Dentata, de oppermachtige en mannelijkheid verzwelgende vagina komt terug in diverse culturen. Daarom worden vrouwen bijvoorbeeld in sommige Afrikaanse culturen besneden. Hun macht wordt niet alleen hiermee beknot, maar ook hun vrijheid en identiteit. Ze zijn bovendien niet meer in staat tot normaal urineren of te genieten van seks. De vrouwen kunnen zich alleen hiervan bevrijden als ze de mannen castreren met behulp van het kruid Heartsease (Viooltje). De Vagina Dentata is een geliefd onderwerp onder cyberfeministen, want het is het ultieme symbool om de mannen de macht te ontnemen. Rapoport en Sat zien een meer occulte en mystieke betekenis. Ook VNS Matrix bedient zich van de agressieve schede, zij het in de luchtigere vorm van een monsterlijke snol, die Dentata heet. Met haar kruis schiet zij op mannen in het virtuele spel Cybersquat uit 1993.

Het werk van deze artistieke cyberfeministen is wel grappig, opvallend en zet je aan het denken. Maar of mannen met de acties van de VNS Matrix, Rapoport, Sat en Hegedüs minder machtig worden of zelfs de vrouw meer respecteren valt te betwijfelen. De maatschappelijke positie van de vrouw is momenteel in de westerse wereld nog steeds niet gelijk aan die van de man. Voor echte gelijkheid is meer nodig dan een paar hilarische kunstwerken met een bloedserieuze ondertoon.

Bronnen:

http://lx.sysx.org/

http://lx.sysx.org/vnsmatrix.html

color=#000000>http://www.medienkunstnetz.de/artist/vns-matrix/biography/

http://www.sysx.org/gashgirl/VNS/TEXT/PINKMANI.HTM

http://www.c3.hu/scca/butterfly/Hegedus/fruit.html

http://users.lmi.net/sonyarap/brutal/index.html

© Karmijntekst